Leg eens uit Literatuur
© Susan Yin

Leg eens uit: Boeken over kunst

In de serie 'Leg eens uit' gaan wij dieper in op een bepaald onderwerp binnen de cultuur. Leuk, handig, leerzaam en lekker om eens goed voor te zitten. Deze week is dat onze selectie van belangrijke kunstboeken.

Waarom wordt kunst uit 1950 anno 2019 nog steeds modern genoemd? Wat wordt er bedoeld met de gulden snede en waar kan ik meer te weten komen of een gebouw gotisch of romaans is? Wat wil jij weten?

Als kunst- en cultuurliefhebber is er keuze. Smaak is namelijk persoonlijk en in welk boek jij met je neus induikt is geheel aan jou. Cultuurticket.nl zet er een aantal voor je op een rij.

Voor de breed geïnteresseerden in kunst zijn er talloze websites en boeken te vinden waar je meer leert, het is maar waar jij je ei kwijt kunt. Ook wordt er in de kennis van kunst vaak onderscheid gemaakt tussen kunst en de beeldende kunst.

Hierdoor kan er verwarring optreden over wat wel en wat niet onder deze termen valt en wordt de zoektocht naar het juiste kunstboek voor jou ook bemoeilijkt.

Maar wat is kunst nou eigenlijk? Met deze filosofische vraag beginnen wij. Het is een eerste en flauwe streek om een boek aan te wijzen dat voor alledaagse zaken gebruikt wordt. Een boek dat objectief analyseert en beschrijft: een woordenboek.

Zo beginnen wij wel met een basis. Want wat vinden wij onder kunst vallen en wat niet en hoe definiëren wij dit?

Van Dale

In de Nederlandse taal vaak de Van Dale veelal als de autoriteit gezien onder de woordenboeken:

Definitie kunst

Als je bij het woord ‘'kunst’' begint stuit je op vijf verschillende definities. Dus kunst kan, als de definities zoals hierboven worden aangehouden, breed worden opgevat.

Kunst is een verkregen vaardigheid, vermogen tot het scheppen van esthetisch genot, maar ook een rare streek.

Ieder van ons heeft wel een vaardigheid, wij beschikken allemaal over vaardigheden; tanden poetsen, lopen of een man naar de maand sturen. Groot of klein, simpel of moeilijk; het blijven vaardigheden.

Voor de tweede definitie ''Om schoonheid te scheppen'' zoek je naar de definitie van ‘'schoonheid’'. Deze leidt je dan weer naar ‘'mooi’', wat dan weer naar ‘'uitstekend’' of ‘'voortreffelijk’' linkt. Een oneindig pad wat bewandelt kan worden.

Moraal van dit verhaal: kunst is een breed begrip en subjectief. Want wat is mooi, heeft schoonheid, en is uitstekend of voortreffelijk? Is alles kunst of kan iets niet als kunst worden gezien?

De definities lopen uiteen en brengen je verder in een woordenboek dan je ooit zou denken. Het is een naslagwerk om te begrijpen wat men zegt, niet zozeer wat men denkt. Interessant en een goede start.

Algemene Kunstgeschiedenis – Hugh Honour

 

Dit vertaalde werk van de Britse kunsthistoricus Hugh Honour wordt vaak gezien als een bijbel in de kunst. Beginnende bij de eerste ambachtswerken uit de prehistorie tot aan de moderne kunst van de late twintigste eeuw.

Dit boek geeft veel ruimte voor de beschrijvingen en afbeeldingen van kunstvormen en kunstobjecten in chronologische volgorde.

Van de venusbeeldjes zoals ‘Venus van Willendorf’ daterend tot aan 500.000 voor Christus, tot aan schilderwerk van Mark Rothko uit de jaren zestig en de videokunst van Marina Abramovic uit begin 2000. Het is dan ook geen verassing dat dit boek vaak als verplichte kost wordt gezien voor studenten aan de kunstacademies.

De Geschiedenis van de Schoonheid - Umberto Eco

Ook het werk van de Italiaanse schrijver en dichter Umberto Eco heeft een erkende status binnen de kunstsector. Het werk brengt een brede chronologische opzet net als Honour’s boek en loopt van de Klassieke Oudheid (achtste eeuw voor Christus) tot aan vandaag de dag.

Het duidelijke verschil is alleen dat dit werk ook voorzien is van interpretaties waar aan het kunstwerk zich ontleend, dit vaak door middel van citaten of verwijzingen naar andere literatuur.

Daarnaast is duidelijk te merken dat Eco affiniteit heeft met de poëzie. Zo is er een uitgebreide sectie te vinden over de poëzie als kunstvorm en refereren talloze onderwerpen in dit boek naar poëzie in de vorm van citaten en gedichten.

Het kunstboek behandelt complexe thema’s wat ervoor zorgt dat lezers over een forse dosis voorkennis moeten beschikken. Opvallend is wel de afwezigheid van muziek, deze wordt wel duidelijk benoemd maar niet erg breed uiteengezet.

Kunstgeschiedenis voor Dummies

Het boek uit de bekende ‘voor Dummies’ reeks is een handig, laagdrempelig en eenvoudige introductie naar de kunst. Het is daarnaast een klein boek wat snel op te pakken en te lezen waar je niet zo’n academische woordenschat voor hoeft te hebben.

Het leest hiermee makkelijk voelt niet aan als ‘studie’ zoals de vorige twee boeken. Daarmee doet het zijn naam eer aan en is het met zijn lage prijs een perfecte start voor de lezer, de kunstbeginner.

Kunst begrijpen – Stephen Little

In navolging op het vorige boek is dit een logische aanvulling voor de kunstbeginner. Het boek onderscheidt zich door meer te richten op kunststromingen/bewegingen en niet op kunstobjecten. Deze volgen namelijk na de beschrijving, waarmee er direct een educatieve strekking aan het verhaal zit.

Als dit boek gelezen is weet de hij of zij welk schilderij kan vallen onder ‘impressionisme’, welk gedachtegoed het ‘naturalisme’ draagt en wat het dadaïsme betekent.

How to visit an art museum – Johan Idema

Inhakend op het begrijpen van kunst is dit een handig boek. Punt is wel; niet alles wat wij onder kunst vinden vallen is direct zichtbaar, toch? Denk bijvoorbeeld aan muziek. Daarnaast is ook niet alle kunst te vinden in musea.

Wel geeft dit boek je de uitgangspunten om erop te letten hoe je kunst bekijkt, analyseert en interpreteert. Kijken voor gevorderden dus. Je krijgt hiermee inzichten in het observeren zelf waar je misschien nooit eerder over nadacht. De wereld ziet er vanaf nu voor altijd anders uit, en dat is alleen maar positief.

Kunstboeken


En zo zijn er nog honderden boeken, hiervoor luidt: voor ieder een eigen stapel. Met deze zes boeken is er in ieder geval genoeg om uit te pluizen en om door te nemen. Of je nou snel iets wilt leren of weten of dieper in materie wilt duiken.

Laatst door jou bekeken